Thực trạng về tình hình tai nạn lao động và một số giải pháp nhằm ngăn ngừa, hạn chế tai nạn lao động

Cập nhật ngày: 19/05/2017


     Vấn đề an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) là vấn đề liên quan trực tiếp đến đến tính mạng, sức khỏe của người lao động. Xuất phát từ tầm quan trọng này mà Nhà nước quy định nghiêm ngặt các chế độ, chính sách về ATVSLĐ, từ khâu ban hành văn bản pháp luật đến tổ chức thực hiện và xử lý các vi phạm. Nhà nước giao cho cơ quan có thẩm quyền lập chương trình quốc gia về ATVSLĐ; ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình, quy phạm về ATVSLĐ và các đơn vị sử dụng lao động có nghĩa vụ cụ thể hóa các quy định này cho phù hợp với đơn vị mình và nghiêm chỉnh thực hiện các quy định này. Bên cạnh đó đòi hỏi người lao động phải có trách nhiệm tuân thủ các quy định về ATVSLĐ.

     Trong số các nhiệm vụ của thanh tra lao động thì nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành ATVSLĐ được xếp lên hàng đầu. Có thể nói trong số các quy định của pháp luật lao động thì quy định về ATVSLĐ có tính chất bắt buộc cao mà các chủ thể hầu như ít được thỏa thuận như một số quy định khác. Từ đó, việc thực thi pháp luật về ATVSLĐ chưa được đảm bảo và vấn đề mất ATVSLĐ dẫn đến tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp vẫn còn tồn tại mà đòi hỏi cả hệ thống chính trị và toàn xã hội cần phải tập trung giải quyết trong thời gian dài mới có thể ngăn ngừa và hạn chế tình hình tai nạn lao động diễn ra ngày càng nhiều như hiện nay.

     Thành phố Đà Nẵng hiện có trên 16.100 doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp nhà nước chiếm 0,43%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 2,83%, doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm 96,28% và hợp tác xã chiếm 0,47%, bình quân hàng năm có hơn 2.000 doanh nghiệp thành lập mới, với 6 khu công nghiệp, 01 khu công nghệ cao tổng số lao động đang làm việc 327.201 người và bình quân mỗi năm tạo việc làm từ 31.000- 32.000 lao động. Trong đó doanh nghiệp sử dụng từ 300 lao động trở lên có khoảng trên 70 doanh nghiệp, 76 HTX, số còn lại là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

     Các qui định của pháp luật liên quan đến ATVSLĐ đã được các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có qui mô lớn quan tâm đầu tư trang thiết bị an toàn lao động, cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động. Các chế độ, chính sách về ATVSLĐ đã được quan tâm thực hiện như: trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân, chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật, khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện và điều trị bệnh nghề nghiệp... công tác tuyên truyền, huấn luyện về công tác ATVSLĐ được duy trì thường xuyên. Mạng lưới an toàn vệ sinh viên trong các doanh nghiệp từng bước được kiện toàn và phát huy chức năng, nhiệm vụ trong hoạt động đảm bảo ATVSLĐ. Việc thực hiện quan trắc môi trường lao động của một số doanh nghiệp thực hiện tốt; môi trường, cảnh quan nơi làm việc ngày càng xanh- sạch- đẹp hơn. Do vậy, trong những năm qua số vụ TNLĐ nói chung và số vụ TNLĐ nghiêm trọng (chết người hoặc bị thương nặng từ 2 người trở lên) trên địa bàn đã được hạn chế so với quá trình đô thị hóa nhanh của thành phố và sự phát triển các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có nguy cơ cao dễ xảy ra tai nạn lao động.
 

Năm

Số vụ TNLĐ

Số người

bị nạn

Số người chết

Số người bị thương nặng

Số người bị thương nhẹ

2010

67

69

10

13

46

2011

68

88

15

37

36

2012

48

48

14

4

30

2013

109

114

14

4

30

2014

93

93

9

15

69

2015

88

88

6

11

71

2016

93

113

10

10

93


Biểu 1. Tình hình tai nạn lao động tại thành phố Đà Nẵng năm 2010-2016


     Đối với các cấp, các ngành quản lý nhà nước và quản lý cấp trên doanh nghiệp và bản thân các doanh nghiệp tuy đã có nhiều nỗ lực thực hiện tốt công tác ATVSLĐ trên địa bàn với qui mô hoạt động ngày càng tăng. Đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác ATVSLĐ, tổ chức tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ cho hàng nghìn cán bộ quản lý, cán bộ làm công tác an toàn, công nhân lao động, thực hiện hàng chục lượt kiểm tra và tự kiểm tra ATVSLĐ. Tuy nhiên xét về qui mô, các hoạt động trên vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đối với số lượng doanh nghiệp phát triển hiện nay, vẫn còn một tỉ lệ khá lớn doanh nghiệp chưa được tuyên truyền, tập huấn các qui định ATVSLĐ. Theo số liệu phân tích của những năm gần đây có đến 65% doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có tai nạn lao động chết người đã không thường xuyên tự kiểm tra ATVSLĐ, không tổ chức đánh giá, kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, có hại và nguy cơ rủi ro gây ra tai nạn lao động. Việc tổ chức thực hiện công tác ATVSLĐ tại các đơn vị, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (sau đây gọi tắt là các doanh nghiệp) đã đạt được những kết quả nhất định, điều kiện làm việc của người lao động ngày càng được cải thiện, tình hình ô nhiễm môi trường từng bước đã được khắc phục. Việc thực hiện pháp luật về ATVSLĐ ngày càng nâng cao, được phổ biến sâu rộng tới người lao động, nhận thức về công tác ATVSLĐ là nhiệm vụ thường xuyên của các cấp, các ngành và dần dần đã đi vào nề nếp. Tuy vậy, thực trạng chung của công tác ATVSLĐ vẫn còn nhiều tồn tại. Điều kiện làm việc ở nhiều nơi chưa được cải thiện, tình hình tai nạn lao động nghiêm trọng còn xảy ra ở nhiều ngành, nhiều doanh nghiệp và có xu hướng gia tăng. Theo số liệu tổng hợp chưa đầy đủ, trong quý I năm 2017 toàn thành phố xảy ra 08 vụ TNLĐ nghiêm trọng làm chết 9 người và bị thương nặng 2 người.

     Nguyên nhân chủ yếu xảy ra TNLĐ chết người theo đánh giá chung về phía người sử dụng lao động do thiết bị không đảm bảo an toàn; không huấn luyện ATVSLĐ cho người lao động; không có quy trình, biện pháp ATLĐ; không có thiết bị an toàn; không trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động. Về phía người lao động là do vi phạm quy trình, biện pháp ATLĐ; không sử dụng các trang bị, phương tiện bảo vệ cá nhân.

     Những ngành nghề, lĩnh vực xảy ra xảy ra nhiều tai nạn lao động nghiêm trọng vẫn là lĩnh vực lao động giản đơn trong xây dựng, gia công kim loại cơ khí, lắp ráp vận hành máy và thiết bị sản xuất, các lĩnh vực liên quan đến điện giật, va đập, ngã cao do vật rơi và đổ, sập. Về yếu tố gây ra TNLĐ chủ yếu là sử dụng điện, ngã cao trong xây dựng, do đỗ, sập.

Những thuận lợi, khó khăn và tồn tại

     Công tác ATVSLĐ trên địa bàn thành phố trong những năm gần đây đã đạt được một số kết quả nêu trên là nhờ được sự quan tâm chỉ đạo của UBND thành phố và sự phối kết hợp chặt chẽ của các ngành, các cấp và các doanh nghiệp trong việc thực hiện công tác ATVSLĐ. Công tác ATVSLĐ đã được tổ chức thực hiện tốt, đã tạo được sự nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về ATVSLĐ của người sử dụng lao động và người lao động của các doanh nghiệp; thúc đẩy các hoạt động bảo đảm an toàn lao động, bảo vệ sức khỏe người lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Ngoài những văn bản quy định hiện hành của Trung ương về công tác ATVSLĐ đối với máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ, thành phố đã ban hành các Quy định về quản lý và sử dụng các máy móc, thiết bị như: cần trục tháp, máy vận thăng, thang máy điện, thang cuốn, băng tải chở người tại các công trình xây dựng trên địa bàn. Qua đó, tăng cường việc giám sát, kiểm tra các hồ sơ liên quan của thiết bị và nhắc nhỡ các đơn vị thực hiện đầy đủ các quy trình lắp đặt, vận hành và tháo dỡ nhằm đảm bảo an toàn trong thi công các công trình.

     Các ngành, các địa phương, doanh nghiệp đã chủ động xây dựng kế hoạch, tìm các biện pháp, giải pháp để tổ chức thực hiện tốt công tác ATVSLĐ.

     Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi nêu trên, công tác ATVSLĐ trên địa bàn thành phố vẫn còn một số khó khăn, tồn tại và những nguyên nhân tồn tại đó có thể xem xét trên nhiều khía cạnh cả về sự khiếm khuyết trong công tác quản lý nhà nước lẫn việc thực hiện không nghiêm túc quy định về ATVSLĐ của các doanh nghiệp và của người lao động.Về phía các cơ quan quản lý nhà nước

     có thể nói hệ thống các quy định về ATVSLĐ được quy định trong các văn bản pháp luật của Nhà nước hiện nay là khá đầy đủ, nhưng việc thi hành vẫn còn nhiều vấn đề cần phải xem xét, đó là sự nhận thức tầm quan trọng của vấn đề ATVSLĐ chưa được các cấp chính quyền địa phương quan tâm đúng mức, còn buông lỏng quản lý những quy định này ở các địa phương cũng là nguyên nhân; việc tổ chức thực hiện và giám sát việc thực hiện các quy định của các cơ quan chức năng từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Xây dựng, Sở Công Thương, Sở Y tế, Liên đoàn Lao động… chưa thường xuyên; số lượng cán bộ làm công tác ATVSLĐ, Thanh tra lao động còn quá ít, nên chưa đáp ứng với sự gia tăng số lượng doanh nghiệp và lao động trên địa bàn dẫn đến tần suất thanh tra, kiểm tra tại các đơn vị, doanh nghiệp còn rất thấp nên không chấn chỉnh kịp thời đối với tất cả các đơn vị, doanh nghiệp đang hoạt động; công tác chỉ đạo, hướng dẫn thông tin, tuyên truyền, huấn luyện về pháp luật ATVSLĐ còn nhiều hạn chế; việc xử lý các vi phạm chưa được thực hiện nghiêm và kịp thời, do vậy làm giảm hiệu lực thực thi pháp luật.

     Về phía các doanh nghiệp, các doanh nghiệp trên địa bàn phần lớn là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, điều kiện sản xuất kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn, hiệu quả sản xuất kinh doanh còn thấp cho nên kinh phí triển khai thực hiện công tác ATVSLĐ quá ít dẫn đến chất lượng hiệu quả chưa cao... Ở nhiều cơ sở, doanh nghiệp, nhà xưởng máy móc thiết bị xuống cấp, lạc hậu, điều kiện lao động không đảm bảo yêu cầu về ATVSLĐ, trong khi đó sức ép về vốn đầu tư, thay thế thiết bị, công nghệ, giá thành sản phẩm... đã tạo ra nhiều khó khăn trong việc thực hiện các quy định của Nhà nước về ATVSLĐ.

     Bên cạnh đó, nhiều cơ sở, doanh nghiệp, người sử dụng lao động chưa hiểu được nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong việc đảm bảo ATVSLĐ, chủ yếu là do vi phạm các quy định pháp luật, các tiêu chuẩn, quy phạm về ATVSLĐ như: không đảm bảo điều kiện làm việc, không trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân, chưa huấn luyện ATVSLĐ hoặc có huấn luyện nhưng không đầy đủ, không thực hiện các giải pháp về ATVSLĐ đối với những công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm... Do chạy theo lợi nhuận, một phần do khả năng kinh tế còn hạn chế nên ở một số doanh nghiệp vẫn còn tồn tại những thiết bị quá cũ, mặt bằng sản xuất hẹp… mang nhiều yếu tố nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khoẻ và gây bệnh nghề nghiệp cho người lao động mà chủ sử dụng lao động ít quan tâm đúng mức.

     Về phía người lao động, do những khó khăn về kinh tế nên họ sẵn sàng làm việc trong bất cứ điều kiện, môi trường làm việc nào miễn là có thu nhập, họ sẵn sàng chấp nhận trả giá; nhận thức của người lao động về sự nguy hiểm và những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của môi trường làm việc còn nhiều hạn chế, mặt khác sự thiếu thông tin cũng là một nguyên nhân, mà việc thiếu thông tin này có thể do các doanh nghiệp không thông báo chính xác về điều kiện, yêu cầu làm việc cũng như các cơ quan chức năng không thông báo kịp thời; do chủ quan, do chạy theo năng suất và do nhận thức, ý thức kém về ATVSLĐ nên đã vi phạm các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy phạm về ATVSLĐ, không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích các phương tiện bảo vệ cá nhân trong những điều kiện làm việc cần phải bảo hộ.

Một số kiến nghị, đề xuất

     Trên cơ sở tình hình tai nạn lao động và nguyên nhân xảy ra tai nạn lao động trong những năm quan, để thực hiện tốt công tác ATVSLĐ, chủ động ngăn ngừa và hạn chế đến mức thấp nhất số vụ tai nạn lao động xảy ra trên địa bàn thành phố đặc biệt là tai nạn lao động nghiêm trọng, trong thời gian đến các Sở, ban, ngành, các địa phương, doanh nghiệp, các tổ chức người sử dụng lao động và người lao động cần tập trung một số nội dung, giải pháp chủ yếu sau:

Đối với các Sở, ban, ngành, các địa phương

     Triển khai thực hiện tốt Tháng hành động về ATVSLĐ hằng năm, qua đó thường xuyên duy trì công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức: in tờ rơi, pano, áp phích, phát thanh, truyền hình ... tạo nhận thức cho người sử dụng lao động, người lao động và toàn xã hội trong việc thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách liên quan đến ATVSLĐ và các biện pháp nhằm đảm bảo an toàn trong làm việc, cải thiện điều kiện lao động.

     Tổ chức huấn luyện, hỗ trợ huấn luyện cho doanh nghiệp, cho người lao động, đặc biệt là lao động không có hợp đồng lao động làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; hướng dẫn cho doanh nghiệp xây dựng hệ thống ATVSLĐ, cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.

     Triển khai công tác ATVSLĐ theo Luật An toàn, vệ sinh lao động và các văn bản hướng dẫn; tăng cường tổ chức công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về ATVSLĐ phù hợp với từng lĩnh vực và ngành nghề, ưu tiên việc tuyên truyền, phổ biến Luật An toàn, vệ sinh lao động cho người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động làm các công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ.

     Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và kiên quyết xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, đặc biệt chú trọng đến các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có nhiều nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, sự cố nghiêm trọng như: xây dựng, khai thác khoáng sản, cơ khí chế tạo, hóa chất, sử dụng điện, đặc biệt là các công trình xây dựng trọng điểm, tiếp giáp với khu dân cư, đông người qua lại, công trình xây dựng có sử dụng máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Đề nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nghiên cứu và phân bổ thêm chỉ tiêu về số lượng cán bộ làm công tác thanh tra lao động tại các tỉnh, thành phố.

     Chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị, doanh nghiệp về thực hiện công tác huấn luyện ATVSLĐ, công tác tự kiểm tra nhằm cải thiện điều kiện lao động, bảo đảm an toàn và sức khoẻ cho người lao động.

Đối với các đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức, người sử dụng lao động

     Rà soát lại công tác ATVSLĐ và thực hiện nghiêm chỉnh qui định của nhà nước về ATVSLĐ, đặc biệt là Luật ATVSLĐ và các văn bản hướng dẫn; tổ chức thực hiện nghiêm các tiêu chuẩn, quy chuẩn qui phạm kỹ thuật về ATVSLĐ liên quan đến máy móc thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

     Thực hiện đầy đủ các hồ sơ liên quan đến các thủ tục đề nghị chấp thuận việc lắp đặt và vận hành an toàn đối với các máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động (cần trục tháp, máy vận thăng, thang máy điện, thang cuốn, băng tải chở người) sử dụng tại các công trình xây dựng theo quy định của Trung ương và của UBND thành phố Đà Nẵng.

     Tăng cường công tác tự kiểm tra về ATVSLĐ tại doanh nghiệp và có biện pháp kịp thời để chấn chỉnh những thiếu sót. Trên cơ sở đó thúc đẩy các hoạt động để đảm bảo điều kiện lao động an toàn, bảo vệ sức khoẻ người lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.

     Tổ chức huấn luyện các nội dung liên quan đến những qui định của pháp luật trong công tác ATVSLĐ cho người lao động theo Nghị định số 44/2016/NĐ-CP ngày 15/5/2016 của Chính phủ).

     Phát động phong trào thi đua cam kết bảo đảm ATVSLĐ tại doanh nghiệp và tổ chức cho các phân xưởng, tổ, đội sản xuất đăng ký đơn vị ATVSLĐ, không để xảy ra tai nạn lao động, sự cố sản xuất và khen thưởng kịp thời các cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc trong thực hiện công tác ATVSLĐ.

     Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo định kỳ về công tác ATVSLĐ theo quy định hiện hành./.

Võ Văn Tiến - Phó trưởng Phòng Việc làm - ATLĐ
 

           

Các tin khác

Liên kết
Lượt truy cập
1 0 9 3 1 7 7 6
Hôm nay: 0
Tháng này: 257445
Tổng cộng: 10931776